166 - از خطبه‌هاى آن حضرت عليه السلام است در آغاز خلافتش : 1 خداى تعالى كتاب ( قرآن كريم ) را فرستاد راهنما ( ى بندگان ) در آن نيك و بد ( اعتقاد و گفتار و كردار ) را بيان فرموده ، پس راه نيك را پيش گيريد تا ( به خدا و رسول ) هدايت شده راه ببريد ، و از جانب بدى دورى گيريد تا در ميان راه راست ( كه شما را بحقّ و حقيقت مى رساند ) راه برويد ، ( 2 ) واجبات را بجا آوريد ، ( نماز و روزه و خمس و زكات و حجّ و امر بمعروف و نهى از منكر و سائر عبادات را محافظت كرده به كار بنديد . تكرار اين جمله براى تأكيد و اهميّت موضوع است ) آنها را براى ( نزديك شدن به رحمت ) خدا بجا آوريد ( نه از روى رئاء و خودنمايى ) تا شما را ببهشت برساند ، خداوند ( در قرآن و سنّت پيغمبر اكرم ) چيزى را كه نامعلوم نيست ( بلكه نزد همه آشكار است ) حرام گردانيد ( پس جاهل به آن معذور نمى باشد ) و آنچه را كه عيب و نقصى در آن يافت نمى شود حلال فرمود ، و احترام مسلمان را ( به جهت عظمت اسلام ) بر همهء حرمتها فزونى داد ، و بسبب اخلاص ( در دين يعنى عبادت و بندگى بى رئاء ) و توحيد ( يگانه دانستن خداوند متعال ) حقوق مسلمانان را در مواضع خود بهم ربط داده است ، پس ( 3 ) ( بر شخص موحّد مخلص واجب است حقوق مسلمان را رعايت نمايد ، و گر نه با اخلاص و توحيد و منافات دارد ، لذا مى فرمايد : ) مسلمان كسى است كه مسلمانان از زبان و دست او سالم و آسوده باشند ( زبان به دروغ و غيبت و بهتان نگشايد ، و دست از آزار و ستم ببندد ) مگر از روى حقّ ( به گفتهء خدا و رسول ) باشد ، و زيان به مسلمان حلال نيست مگر آنچه را كه خداوند واجب فرموده ( چنان كه اگر مسلمانى را كشت واجب است قصاص و كشتن او و مانند آن ) ( 4 ) بشتابيد بواقعه‌اى كه براى همه عموميّت دارد و مخصوص بهر يك از شما است و آن مرگ است ( آماده مرگ و رفتن از دنيا باشيد ) زيرا ( گروهى از ) مردم پيش روى شما هستند ( از شما پيشى گرفته‌اند ) و قيامت از پشت سر شما را ميراند ( مانند آنكه كاروانى از پيش رفته و عقب مانده‌ها را رئيس كاروان به تندى مى برد تا به جلو رفته‌ها برساند ، بنا بر اين ) سبك شويد ( از زير بارهاى گران خود را رهائى داده به كاروان ) ملحق گرديد كه اوّلى شما نگاه‌داشته شده آخرى شما را چشم به راه مى باشند ( تا همگى گرد آمده يك باره به قيامت وارد شويد ) ( 5 ) از خدا بترسيد در بارهء بندگان و شهرهاى او ( بر كسى ستم نكرده به ويرانى و تباهكارى در زمين اقدام ننمائيد ) زيرا ( در قيامت همه چيز را )